Tour-Tagebuch · Zu FußDziennik tras · Pieszo
Gestern Abend bin ich die Runde mit dem Rad abgefahren und habe alle QR-Codes getestet. Heute die gemütliche Variante: der Yoga-Wohlfühl-Wanderpfad rund um Monzingen zu Fuß, zu zweit, alle zehn Stationen mitgemacht, und nebenbei sechs neue Arten fürs Album gesammelt. Laut GPS 4,3 Kilometer, offiziell fünf, gefühlt genau richtig.
Wczoraj wieczorem objechałem pętlę rowerem i przetestowałem wszystkie kody QR. Dziś wersja spokojna: ścieżka jogi wokół Monzingen pieszo, we dwóch, wszystkie dziesięć stacji zaliczone, a przy okazji sześć nowych gatunków do albumu. Według GPS 4,3 kilometra, oficjalnie pięć, w odczuciu w sam raz.
✓ Abgeschlossen · 26. August 2026 · 15:18 bis 17:01Zakończona · 26 sierpnia 2026 · 15:18 do 17:01
Die Runde im Uhrzeigersinn: vom Marktplatz durch den Wald hoch aufs Plateau (höchster Punkt 262 m zwischen Station 4 und 5), über die Weinberge und den Hangweg zur Schaukel, dann durch den Wald zurück. Die Punkte sind die Fundorte, antippen zeigt die Art.
Pętla zgodnie z ruchem wskazówek zegara: z rynku przez las na płaskowyż (najwyższy punkt 262 m między stacją 4 a 5), przez winnice i drogę zboczem do huśtawki, potem lasem z powrotem. Punkty to miejsca znalezisk, dotknięcie pokazuje gatunek.
Tipp: Auf einen Punkt tippen zeigt die Art.Wskazówka: dotknij punktu, aby zobaczyć gatunek.
● Pflanzeroślina● Tierzwierzę● Sonstigesinne📍 7 Fundorte · Marktplatz Monzingen · 173–262 m7 miejsca · rynek w Monzingen · 173–262 m
📍 173 m
Los geht es am Marktplatz an der großen Infotafel. Seit heute Vormittag ist die Website zum Pfad online, ywwp.monzingen.de, und der QR-Code auf der Tafel führt direkt dorthin. Der Pfad ist ein Projekt der Ortsgemeinde Monzingen, das Yoga-Konzept kommt von Claudia, und mein Anteil sind die zehn Übungsvideos, die Icons auf den Schildern und die Website. Seit Februar habe ich daran gearbeitet, deshalb schaue ich mir die Schilder heute nochmal in Ruhe an, diesmal ohne Rad und ohne Testmodus. Offiziell eröffnet wird der Pfad am Freitag, 28. August. Blauer Himmel, Sonne, warm.
Ruszamy z rynku, od dużej tablicy informacyjnej. Od dzisiejszego przedpołudnia strona ścieżki jest online, ywwp.monzingen.de, a kod QR na tablicy prowadzi prosto tam. Ścieżka to projekt gminy Monzingen, koncepcja jogi jest Claudii, a mój wkład to dziesięć filmów z ćwiczeniami, ikony na tablicach i strona internetowa. Pracowałem nad tym od lutego, dlatego dziś oglądam tablice jeszcze raz na spokojnie, tym razem bez roweru i bez trybu testowego. Oficjalne otwarcie ścieżki jest w piątek, 28 sierpnia. Błękitne niebo, słońce, ciepło.

📍 173 m
Keine fünfzig Meter weiter steht die erste Art am Gartenzaun: eine Königskerze in voller Blüte, gut anderthalb Meter hoch. In der Nahaufnahme sieht man die orangen Staubbeutel und die wollig behaarten Staubfäden. Im Album ist sie seit Juli, heute die zweite Sichtung. Die großen Blüten sprechen für die Großblütige Königskerze, sicher bin ich mir da aber nicht.
Niecałe pięćdziesiąt metrów dalej przy płocie stoi pierwszy gatunek: dziewanna w pełnym kwiecie, dobre półtora metra wysokości. Na zbliżeniu widać pomarańczowe pylniki i wełnisto owłosione nitki pręcików. W albumie jest od lipca, dziś druga obserwacja. Duże kwiaty wskazują na dziewannę wielkokwiatową, ale pewności nie mam.


📍 180 m
Die erste Station steht am Waldrand hinter dem Ort: Lippenbremse, eine Atemübung aus dem Pranayama. Berghaltung, Füße hüftbreit, eine Hand auf den Bauch, die andere auf den Brustkorb. Durch die Nase ein bis drei, durch die gespitzten Lippen aus bis sechs, dazu ein leises Phhh. Sechs bis zehn Atemzüge. Ich mache mit. Fotos von mir beim Yoga gibt es hier nicht, das Schild muss reichen.
Pierwsza stacja stoi na skraju lasu za wsią: hamulec wargowy, ćwiczenie oddechowe z pranajamy. Pozycja góry, stopy na szerokość bioder, jedna dłoń na brzuchu, druga na klatce piersiowej. Wdech nosem do trzech, wydech przez ściągnięte usta do sześciu, do tego ciche phhh. Sześć do dziesięciu oddechów. Ćwiczę. Zdjęć, jak robię jogę, tu nie będzie, tablica musi wystarczyć.
Einatmen durch die Nase · 1 · 2 · 3Wdech nosem · 1 · 2 · 3Ausatmen durch die Lippen · phhh · 1 · 2 · 3 · 4 · 5 · 6Wydech przez usta · phhh · 1 · 2 · 3 · 4 · 5 · 6
Mitatmen erlaubt. Sechs bis zehn Runden, dann weiterlesen.Można oddychać razem. Sześć do dziesięciu rund, potem czytaj dalej.

📍 192 m
Ein paar Minuten weiter im Schatten der Bäume: Stuhl, Utkatasana. Hände vor dem Herzen, beide Knie beugen, als würde man sich auf einen unsichtbaren Stuhl setzen, Becken leicht nach vorne kippen, dann die Arme gestreckt über den Kopf. Drei bis sechs Atemzüge halten. Klingt harmlos, die Oberschenkel sehen das nach dem vierten Atemzug anders. Wirkung laut Schild: Beine, Gesäß, unterer Rücken. Kann ich bestätigen.
Kilka minut dalej, w cieniu drzew: krzesło, utkatasana. Dłonie przed sercem, ugiąć oba kolana, jakby siadać na niewidzialnym krześle, miednica lekko do przodu, potem ramiona wyprostowane nad głowę. Trzymać trzy do sześciu oddechów. Brzmi niewinnie, uda po czwartym oddechu mają inne zdanie. Działanie według tablicy: nogi, pośladki, dolna część pleców. Potwierdzam.

📍 203 m
Zwischen Station 2 und 3 ein Baum, den ich bestimmen lassen wollte. Die Blätter sind doppelt gesägt und wirken wie gefaltet, die Seitennerven laufen streng parallel: Hainbuche. Heißt Buche, ist aber ein Birkengewächs. Der Stamm daneben ist spannrückig, also gewellt wie ein Muskel, das passt. Ihr Holz ist das härteste aller heimischen Baumarten, früher hieß es Eisenholz. Neue Art fürs Album, Nummer 38.
Między stacją 2 a 3 drzewo, które chciałem oznaczyć. Liście podwójnie piłkowane, jakby pofałdowane, nerwy boczne ściśle równoległe: grab. Po niemiecku nazywa się bukiem, ale należy do brzozowatych. Pień obok jest żebrowany, pofalowany jak mięsień, pasuje. Jego drewno jest najtwardsze ze wszystkich rodzimych drzew, dawniej zwane żelaznym. Nowy gatunek do albumu, numer 38.


📍 215 m
Der Weg steigt jetzt merklich an, wir sind auf gut 210 Metern. Station 3: Krieger I, Virabhadrasana I. Gewicht aufs rechte Bein, großer Ausfallschritt nach hinten, Oberkörper aufrecht, mit der Einatmung beide Arme nach oben, Handflächen zusammen. Drei bis sechs Atemzüge, dann die andere Seite. Wirkung laut Schild: Brustkorb dehnen, Entschlossenheit, innere Klarheit. Die Entschlossenheit brauche ich gleich für den Anstieg.
Droga zaczyna wyraźnie się wznosić, jesteśmy na dobrych 210 metrach. Stacja 3: wojownik I, virabhadrasana I. Ciężar na prawą nogę, duży wykrok w tył, tułów wyprostowany, z wdechem oba ramiona w górę, dłonie razem. Trzy do sześciu oddechów, potem druga strona. Działanie według tablicy: rozciągnięcie klatki piersiowej, zdecydowanie, wewnętrzna jasność. Zdecydowanie przyda mi się zaraz na podejściu.

📍 227 m
Mitten im Weg, zwischen Steinen und altem Ahornlaub: ein Wegerich. Mein erster Gedanke war Spitzwegerich, aber die Blätter sind breit und eiförmig mit langem Stiel, nicht lanzettlich. Also Breitwegerich, Plantago major. Die Pflanze, die genau da wächst, wo alle drüberlaufen, und das auch noch gut findet. Seine Samen werden bei Nässe klebrig und kleben an Schuhen. So ist er mit den Siedlern nach Amerika gereist, die Indigenen nannten ihn Fußstapfen des weißen Mannes. Art Nummer 39.
Na środku drogi, między kamieniami i starymi liśćmi klonu: babka. Pierwsza myśl: babka lancetowata, ale liście są szerokie i jajowate na długim ogonku, nie lancetowate. Czyli babka zwyczajna, Plantago major. Roślina, która rośnie dokładnie tam, gdzie wszyscy chodzą, i jeszcze jej to odpowiada. Jej nasiona na mokro robią się lepkie i przyczepiają do butów. Tak podróżowała z osadnikami do Ameryki, rdzenni mieszkańcy nazwali ją śladem stopy białego człowieka. Gatunek numer 39.


📍 242 m
Der Wald hört auf und der Blick geht plötzlich weit: frisch gepflügter Acker, dahinter Hügelketten bis zum Horizont, Hochsitz, Stromleitung, Quellwolken über dem Soonwald. Hier oben weht ein bisschen Wind, nach dem Anstieg genau richtig. Station 4 ist nicht mehr weit.
Las się kończy i widok nagle sięga daleko: świeżo zaorane pole, za nim pasma wzgórz aż po horyzont, ambona myśliwska, linia wysokiego napięcia, cumulusy nad Soonwaldem. Tu na górze wieje lekki wiatr, po podejściu w sam raz. Stacja 4 jest już niedaleko.

📍 246 m
Am trockenen Wegrand drei kleine weiße Trichter mit rosa Streifen: Ackerwinde, Convolvulus arvensis. Nicht zu verwechseln mit der Zaunwinde, die reinweiß und doppelt so groß blüht und klettert. Die Ackerwinde kriecht und wurzelt bis zwei Meter tief, jeder Landwirt kann ein Lied davon singen. Früher galt sie als Wetterprophet, weil sie bei Regen zu bleibt und sich angeblich schon am frühen Nachmittag schließt. Diese drei stehen um 15:43 sperrangelweit offen. Art Nummer 40 im Album.
Na suchym poboczu trzy małe białe lejki z różowymi pasami: powój polny, Convolvulus arvensis. Nie mylić z kielisznikiem zaroślowym, który kwitnie czysto biało, dwa razy większy, i się wspina. Powój płoży się i korzeni do dwóch metrów, każdy rolnik może o tym opowiedzieć. Dawniej uchodził za prognostyka pogody, bo w deszcz pozostaje zamknięty i podobno zamyka się już wczesnym popołudniem. Te trzy o 15:43 stoją otwarte na oścież. Gatunek numer 40 w albumie.


📍 257 m
Oben auf dem Plateau, Station 4. Krieger II, Virabhadrasana II: linker Fuß weit nach hinten und 45 Grad ausgedreht, vorderes Knie gebeugt, Arme parallel zum Boden, Blick über die vordere Hand in die Ferne. Dann fließend in den Visionären Held: vorderer Arm und Blick nach oben, hinterer Arm zum hinteren Bein. Beide Seiten. Wirkung laut Schild: Mut, Standhaftigkeit, offener Blick für neue Ideen. Passt zum Platz. Danach chillen wir hier ein paar Minuten. Ein Bekannter aus dem Ort läuft die Runde gerade auch, wir stehen eine Weile zusammen und reden über die Schilder, den Pfad und alles Mögliche. Genau dafür ist so ein Weg da.
Na górze, na płaskowyżu, stacja 4. Wojownik II, virabhadrasana II: lewa stopa daleko w tył, obrócona o 45 stopni, przednie kolano ugięte, ramiona równolegle do ziemi, wzrok ponad przednią dłonią w dal. Potem płynnie w bohatera wizjonera: przednie ramię i wzrok w górę, tylne ramię do tylnej nogi. Obie strony. Działanie według tablicy: odwaga, wytrwałość, otwarte spojrzenie na nowe pomysły. Pasuje do miejsca. Potem chwilę tu odpoczywamy. Znajomy z miejscowości też akurat idzie pętlę, stoimy razem chwilę i rozmawiamy o tablicach, o ścieżce i o wszystkim. Dokładnie po to jest taka droga.

📍 261 m
Von Station 4 geht es auf dem Schotterweg wieder runter, rechts die ersten Rebzeilen, dahinter der Soonwald. Monzingen ist ein Weinort, und Ende August hängen die Trauben schon dick: hellgrün, prall, noch ein paar Wochen bis zur Lese. Kurz vor der Lese sollte man Winzern nicht auf die Nerven gehen, ich fotografiere nur und fasse nichts an.
Od stacji 4 szutrową drogą znów w dół, po prawej pierwsze rzędy winorośli, za nimi Soonwald. Monzingen to wieś winiarska, a pod koniec sierpnia grona wiszą już gęsto: jasnozielone, jędrne, jeszcze kilka tygodni do winobrania. Tuż przed winobraniem nie należy przeszkadzać winiarzom, ja tylko fotografuję i niczego nie dotykam.


📍 261 m
Station 5 steht am Weinbergrand im hohen Gras: Baum, Vrksasana. Gewicht auf den linken Fuß, rechtes Bein anheben, Knie nach außen, Fuß an Knöchel, Unterschenkel oder Oberschenkel. Arme im großen Bogen nach oben, Blick auf einen festen Punkt. Drei bis sechs Atemzüge, dann die andere Seite. Auf Schotter mit leichtem Gefälle ist das mehr Balance-Test als Entspannung. Wirkung laut Schild: Erdung inmitten der Stürme des Lebens, stabil wie ein Baum. Die Hainbuche von vorhin hätte es leichter.
Stacja 5 stoi na skraju winnicy w wysokiej trawie: drzewo, vrksasana. Ciężar na lewą stopę, prawa noga w górę, kolano na zewnątrz, stopa przy kostce, na łydce albo na udzie. Ramiona szerokim łukiem w górę, wzrok na stałym punkcie. Trzy do sześciu oddechów, potem druga strona. Na szutrze z lekkim spadkiem to bardziej test równowagi niż relaks. Działanie według tablicy: ugruntowanie wśród burz życia, stabilnie jak drzewo. Grab sprzed chwili miałby łatwiej.

📍 241 m
Station 6 steht im dürren Gras am Hang, Brombeeren zu Füßen: Dreieck, Trikonasana. Füße weit auseinander, rechter Fuß 90 Grad nach rechts, Arme auf Schulterhöhe, dann den Oberkörper über das rechte Bein schieben und die Hand am Oberschenkel oder Schienbein ablegen. Der andere Arm zeigt zum Himmel, der Blick folgt ihm. Drei bis sechs Atemzüge, beide Seiten. Wirkung laut Schild: Hüften, Beine, Rumpf, und ein Gefühl von Freiheit und Offenheit. Der Blick nach oben geht hier direkt in den blauen Himmel, das hilft.
Stacja 6 stoi w suchej trawie na zboczu, u stóp jeżyny: trójkąt, trikonasana. Stopy szeroko, prawa stopa 90 stopni w prawo, ramiona na wysokości barków, potem tułów nad prawą nogę i dłoń na udzie albo na goleni. Drugie ramię wskazuje niebo, wzrok podąża za nim. Trzy do sześciu oddechów, obie strony. Działanie według tablicy: biodra, nogi, tułów, i poczucie wolności i otwartości. Spojrzenie w górę idzie tu prosto w błękitne niebo, to pomaga.

📍 241 m
Kurz nach Station 6 leuchtet es blau aus dem dürren Gras: Natternkopf, Echium vulgare. Borstige Stängel, Knospen erst rosa, dann blau, und aus jeder Blüte ragt der gespaltene Griffel heraus wie eine Schlangenzunge. Wächst genau da, wo es trocken und steinig ist, also hier. Eine der besten Bienenweiden des Hochsommers, und das beweist sie gleich: eine Honigbiene steckt kopfüber in einer Blüte und lässt sich von mir nicht stören. Fünf Sekunden Video, meine erste Insekten-Sichtung für das Album heute. Arten 41 und 42.
Tuż za stacją 6 niebiesko świeci z suchej trawy: żmijowiec zwyczajny, Echium vulgare. Szczeciniaste łodygi, pąki najpierw różowe, potem niebieskie, a z każdego kwiatu wystaje rozdwojona szyjka słupka jak język węża. Rośnie dokładnie tam, gdzie sucho i kamieniście, czyli tutaj. Jedno z najlepszych letnich pastwisk dla pszczół, i zaraz to udowadnia: pszczoła miodna tkwi głową w kwiecie i nie daje się mi przeszkodzić. Pięć sekund wideo, moja pierwsza dzisiejsza obserwacja owada do albumu. Gatunki 41 i 42.
📍 236 m
Station 7 steht am Hangweg über dem Nahetal, unten liegt das Monzinger Gewerbegebiet, gegenüber der Soonwald. Adler, Garudasana: rechtes Bein über das linke kreuzen, Arme vor dem Körper verschränken, Ellbogen 90 Grad, Handrücken oder Handflächen aneinander. Alles umschlungen, Schultern locker, Krone strebt himmelwärts. Drei bis sechs Atemzüge, andere Seite. Wirkung laut Schild: Schultern lösen, präsent bleiben inmitten von Herausforderungen. Und von hier sieht man sie zum ersten Mal: die Schaukel, oben auf dem Grat zwischen den Rebzeilen, Station 8.
Stacja 7 stoi na zboczowej drodze nad doliną Nahe, w dole strefa przemysłowa Monzingen, naprzeciwko Soonwald. Orzeł, garudasana: prawą nogę skrzyżować nad lewą, ramiona splecione przed ciałem, łokcie pod kątem 90 stopni, grzbiety albo wnętrza dłoni razem. Wszystko oplecione, barki luźne, czubek głowy dąży ku niebu. Trzy do sześciu oddechów, druga strona. Działanie według tablicy: rozluźnienie barków, obecność wśród wyzwań. I stąd widać ją po raz pierwszy: huśtawkę, na grzbiecie między rzędami winorośli, stacja 8.



📍 238 m
Da ist sie. Station 8 ist der Aussichtspunkt, und die Übung heißt schlicht Schaukel: hinsetzen, Blick in die Ferne oder Augen zu, und die 4-7-8-Atmung. Einatmen und bis vier zählen, Atem anhalten bis sieben, ausatmen bis acht. Drei bis fünf Minuten. Laut Schild aktiviert das den Nervus vagus, baut Stress ab und hilft beim Runterkommen. Holzportal mit Dach, eine Bank an zwei Ketten, unter den Füßen Rindenmulch, vor uns die Reben und das Tal. Wir setzen uns drauf und machen genau das: schaukeln, atmen, nichts. Das Tal liegt unten, die Wolken ziehen, und für ein paar Minuten ist heute alles erledigt.
Jest. Stacja 8 to punkt widokowy, a ćwiczenie nazywa się po prostu huśtawka: usiąść, spojrzeć w dal albo zamknąć oczy, i oddech 4-7-8. Wdech licząc do czterech, zatrzymanie do siedmiu, wydech do ośmiu. Trzy do pięciu minut. Według tablicy aktywuje to nerw błędny, redukuje stres i pomaga się wyciszyć. Drewniany portal z daszkiem, ławka na dwóch łańcuchach, pod stopami kora, przed nami winnice i dolina. Siadamy i robimy dokładnie to: bujamy się, oddychamy, nic. Dolina leży w dole, chmury płyną, i na kilka minut wszystko na dziś jest załatwione.
Die Schaukel schwingt weiter, auch wenn du längst zu Hause bist.Huśtawka buja dalej, nawet gdy jesteś już dawno w domu.


📍 244 m
Von der Schaukel ein Stück den Hang runter, das Schild steht im Gegenlicht unter einer Eiche: Schüttelübung, Kriya. Aufrecht stehen, Füße etwa 60 Zentimeter auseinander, mit den Händen anfangen zu schütteln, dann Arme, Schultern, Oberkörper, Knie locker, Beine, den ganzen Körper. Und stopp. Nachspüren. Dreimal. Alle Lasten einfach abschütteln, sagt das Schild. Von außen sieht das albern aus, von innen fühlt es sich nach zehn Sekunden erstaunlich gut an. Wirkung laut Schild: Nervensystem, Faszien, Energie. Nach der Schaukel-Ruhe der perfekte Kontrast.
Od huśtawki kawałek w dół zbocza, tablica stoi pod światło pod dębem: ćwiczenie strząsające, krija. Stanąć prosto, stopy około 60 centymetrów od siebie, zacząć potrząsać dłońmi, potem ramiona, barki, tułów, luźne kolana, nogi, całe ciało. I stop. Poczuć. Trzy razy. Po prostu strząsnąć wszystkie ciężary, mówi tablica. Z zewnątrz wygląda to głupio, od środka po dziesięciu sekundach czuje się zaskakująco dobrze. Działanie według tablicy: układ nerwowy, powięzi, energia. Po spokoju huśtawki idealny kontrast.

📍 217 m
Zurück im Wald, kurz vor dem Ort, steht das letzte Schild: Berghaltung, Tadasana. Fest verwurzelt stehen, Knie entspannt, Becken neutral, Brustbein heben, Handflächen vor dem Herzen zusammen. Namaste. Atme ein: Wohlbefinden. Atme aus: Dankbarkeit. Drei bis sechs Atemzüge. Das Schild bedankt sich fürs Gehen, ich bedanke mich zurück. Zehn von zehn, alle Schilder stehen, alle QR-Codes funktionieren, und die Runde zu Fuß ist etwas ganz anderes als die Testfahrt gestern mit dem Rad. Jetzt noch runter zum Marktplatz.
Z powrotem w lesie, tuż przed wsią, stoi ostatnia tablica: pozycja góry, tadasana. Stać mocno zakorzenionym, kolana rozluźnione, miednica neutralna, mostek w górę, dłonie razem przed sercem. Namaste. Wdech: dobre samopoczucie. Wydech: wdzięczność. Trzy do sześciu oddechów. Tablica dziękuje za przejście, ja dziękuję w zamian. Dziesięć na dziesięć, wszystkie tablice stoją, wszystkie kody QR działają, a pętla pieszo to coś zupełnie innego niż wczorajsza jazda testowa rowerem. Teraz jeszcze w dół na rynek.

Zehn Übungen, zehn Schilder, und weil ich das nicht unbewertet lassen kann: das Yoga-Zeugnis des Tages.
Dziesięć ćwiczeń, dziesięć tablic, a że nie umiem tego zostawić bez oceny: dzisiejsze świadectwo z jogi.
| # | ÜbungĆwiczenie | SchweißPot | ChillLuz |
|---|---|---|---|
| 1 | Lippenbremsehamulec wargowy | ||
| 2 | Stuhlkrzesło | ||
| 3 | Krieger Iwojownik I | ||
| 4 | Krieger II + Heldwojownik II + bohater | ||
| 5 | Baumdrzewo | ||
| 6 | Dreiecktrójkąt | ||
| 7 | Adlerorzeł | ||
| 8 | Schaukelhuśtawka | ||
| 9 | Schüttelübungstrząsanie | ||
| 10 | Berghaltungpozycja góry |
Streng subjektive Skala von 0 bis 5. Schweiß wurde nicht gemessen, aber gespürt. Die Schaukel gewinnt.Ściśle subiektywna skala od 0 do 5. Potu nie mierzono, ale odczuwano. Wygrywa huśtawka.
Sechs neue Arten auf 4,3 Kilometern, dazu zwei Wiedersehen: Hainbuche, Breitwegerich, Ackerwinde, Natternkopf und die Honigbiene sind neu, Königskerze und Weinrebe hatten schon eine Karte. Das Album steht damit bei 42 Arten, und die Insekten-Kategorie hat endlich einen dritten Eintrag.
Sześć nowych gatunków na 4,3 kilometra, do tego dwa spotkania po raz drugi: grab, babka zwyczajna, powój polny, żmijowiec i pszczoła miodna są nowe, dziewanna i winorośl miały już swoje karty. Album ma teraz 42 gatunki, a kategoria owadów wreszcie trzeci wpis.